Uczestniczymy w rekrutacji do udziału w XXII sesji Sejmu Dzieci iMłodzieży.
Temat wiodący brzmi: „Miejsca pamięci – materialne świadectwo wydarzeń szczególnych dla lokalnej i narodowej tożsamości”

Nasz wybór padł na Fordońską Dolinę Śmierci.

Na wschód od Bydgoszczy, niedaleko Fordonu, jesienią 1939 roku Niemcy dopuścili się mordu na ludności polskiej. Od 12 października do 11 listopada tego roku, strzałami w tył głowy zamordowano przez hitlerowską policję i Selbtschutz około 1200 obywateli polskich. Ofiary były mieszkańcami Bydgoszczy i Fordonu, okolicznych wsi Golubia-Dobrzynia. Osoby, które straciły tu życie były więzione w Bydgoszczy, w obozie na terenie koszar, przy ul. Gdańskiej 147. Z obozu przewożono je na teren egzekucji.      

Miejsce to wybrano dlatego, że było daleko od siedzib ludzkich, w jednej z dolin wśród wzgórz na terenie majątku Miedzyń.

Wiosną 1947 roku odbyła się ekshumacja. Wydobyto ponad 300 zwłok, które przeniesiono na Cmentarz Bohaterów Bydgoszczy na Wzgórzu Wolności ul. gen. S. Skotnickiego-Grzmota. W tym samym roku, w dolinie ustawiono głaz z  tablicą w kształcie liścia klonu z tekstem:

MIEJSCE MASOWYCH STRACEŃ POLAKÓW

 POMORDOWANYCH PRZEZ FASZYSTÓW

 HITLEROWSKICH W 1939 ROKU.

CZEŚĆ ICH PAMIĘCI!

Dolinki i wzgórza miedzyńskie – zaciszne, spokojne dotąd miejsce, które służyło mieszkańcom Fordonu i okolic do rekreacji zimowych i spełniania marzeń o podniebnych lotach teraz otrzymało nazwę Dolina Śmierci. We wrześniu 1975 roku, nad Dolną Śmierci wzniesiono pomnik (twórca- J.Makowski). Złamane kłosy symbolizują przerwane życie. Pomnik poświęcony ofiarom zbrodni hitlerowskich jest otoczony licznymi  tablicami z nazwiskami osób, które tu straciły życie. Nadal tu spoczywa prawie 900 ofiar!


Wśród ofiar znalazł się Florian Kaja – wzorowy nauczyciel i doskonały wychowawca młodzieży szkoły ćwiczeń przy Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Bydgoszczy.
W październiku 1939 r. hitlerowcy aresztowali Floriana oraz jego brata, Leona (także nauczyciela) i więzili w Tymczasowym Obozie dla internowanych Polaków w koszarach artyleryjskich w Bydgoszczy. Dnia 1 listopada wraz z dużą grupą nauczycieli, bracia: Florian
i Leon Kajowie zostali zamordowani w Dolinie Śmierci w Fordonie. Ekshumacja odbyła się
w 1947 roku. W 1989 jego imieniem nazwano Szkołę Podstawową nr.32 w Bydgoszczy.

Zbierając materiały do projektu wielokrotnie odwiedziliśmy Dolinę Śmierci, wykonaliśmy wiele zdjęć m.in. symbolicznych grobów, głazu upamiętniającego ofiary pomordowanych przez hitlerowski reżim, bramy prowadzącej do Doliny Śmierci.

Odwiedziliśmy Instytut Pamięci Narodowej. Pracownik IPN-u prof. Izabela Mazanowska, udostępniła nam materiały archiwalne dotyczące zarówno egzekucji jak i ekshumacji oraz uroczystego pogrzebu ofiar.


Zostaliśmy przyjęci przez syna i wnuka Floriana Kaji. Podczas miłej rozmowy poznaliśmy losy braci Floriana i Leona Kaji, obejrzeliśmy rodzinne pamiątki po pomordowanych. Dowiedzieliśmy się jakim człowiekiem był Pan Kaja. Lubił grać na skrzypcach, uwielbiał wycieczki, był bardzo ambitnym i inteligentnym człowiekiem. Zginął, ponieważ był nauczycielem, w 1905 uczestniczył w strajku przeciw zakazowi nauczania religii w języku niemieckim,należał do patriotycznej organizacji pod nazwą „Polski Związek Zachodni”.

Przeprowadziliśmy ankietę wśród mieszkańców Bydgoszczy i okolic.
Wielu zankietowanych kojarzy to miejsce jedynie z wydarzeniami sportowymi jak i również nie potrafi wskazać czyje groby znajdują się w Dolinie Śmierci.
Wyniki tej ankiety wskazują, iż jest to temat, o którym mało się rozmawia.
Mamy nadzieję, że nasze działania związane z projektem przyczynią się do większej świadomości na temat wydarzenia w Fordońskiej Dolinie Śmierci.
Dziękujemy bardzo za udzielenie pomocy Pani prof. Izabeli Mazanowskiej oraz  Syna
i Wnuka Pana Floriana Kaji.

Galeria zdjęć


Julia Borkowska – klasa I TL2

Juliusz Gliniewicz – klasa IITL2

 

logo

 

Akcja kwalifikacja2

szkola

Hiszpania1

Hiszpania2

csm Moj jeden procent zostawiam w Bydgoszczy c8af8fe967